{"id":4573,"date":"2025-12-13T06:41:18","date_gmt":"2025-12-13T06:41:18","guid":{"rendered":"https:\/\/academicsolidarity.com\/?p=4573"},"modified":"2025-12-13T09:53:43","modified_gmt":"2025-12-13T09:53:43","slug":"kizamik-vakalarindaki-artis-endise-verici","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/academicsolidarity.com\/?p=4573&lang=tr","title":{"rendered":"K\u0131zam\u0131k Vakalar\u0131ndaki Art\u0131\u015f Endi\u015fe Verici"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">2025 y\u0131l\u0131, k\u0131zam\u0131\u011f\u0131n d\u00fcnya genelinde yeniden y\u00fckseli\u015fe ge\u00e7ti\u011fi bir y\u0131l olarak \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor. Y\u0131llard\u0131r etkili a\u015f\u0131lama programlar\u0131 sayesinde kontrol alt\u0131nda tutulan bu hastal\u0131k, bug\u00fcn bir\u00e7ok \u00fclkede ciddi salg\u0131nlara yol a\u00e7\u0131yor. \u00d6zellikle Amerika Birle\u015fik Devletleri\u2019nde k\u0131zam\u0131k vakalar\u0131 son otuz y\u0131l\u0131n en y\u00fcksek seviyesine ula\u015ft\u0131. CDC verilerine g\u00f6re 2025 y\u0131l\u0131 itibar\u0131yla \u00fclke genelinde yakla\u015f\u0131k iki binin \u00fczerinde do\u011frulanm\u0131\u015f vaka bildirildi ve bu art\u0131\u015f, 2000 y\u0131l\u0131nda elde edilen \u201ck\u0131zam\u0131k eliminasyonu\u201d stat\u00fcs\u00fcn\u00fcn tehlikeye girmesine yol a\u00e7t\u0131 (<a href=\"https:\/\/www.cdc.gov\/measles\/data-research\/index.html\">https:\/\/www.cdc.gov\/measles\/data-research\/index.html<\/a>). En dikkat \u00e7ekici art\u0131\u015f G\u00fcney Carolina\u2019da ya\u015fan\u0131yor; eyalette 126\u2019ya yak\u0131n vaka tespit edilmi\u015f durumda ve y\u00fczlerce ki\u015fi temas nedeniyle karantina alt\u0131na al\u0131nd\u0131. Utah, Arizona ve di\u011fer bir\u00e7ok eyalette de okul temelli k\u00fc\u00e7\u00fck salg\u0131nlar s\u00fcr\u00fcyor. Vaka say\u0131lar\u0131ndaki bu art\u0131\u015f\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc a\u015f\u0131s\u0131z ya da eksik a\u015f\u0131lanm\u0131\u015f ki\u015filerden kaynaklan\u0131yor (<a href=\"https:\/\/www.reuters.com\/business\/healthcare-pharmaceuticals\/south-carolina-measles-cases-rise-126-amid-accelerating-outbreak-2025-12-12\/\">https:\/\/www.reuters.com\/business\/healthcare-pharmaceuticals\/south-carolina-measles-cases-rise-126-amid-accelerating-outbreak-2025-12-12\/<\/a>).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Benzer bir tablo Avrupa\u2019da da kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc ve UNICEF\u2019e g\u00f6re Avrupa B\u00f6lgesi 2024 y\u0131l\u0131nda 127 binden fazla k\u0131zam\u0131k vakas\u0131 bildirdi ve bu rakam, 1997\u2019den bu yana kaydedilen en y\u00fcksek seviye olarak kay\u0131tlara ge\u00e7ti. 2025 boyunca art\u0131\u015f devam etti; Avrupa Hastal\u0131k \u00d6nleme ve Kontrol Merkezi (ECDC), AB\/AEA \u00fclkelerinde Kas\u0131m 2024\u2019ten Ekim 2025\u2019e kadar 9.600\u2019\u00fcn \u00fczerinde do\u011frulanm\u0131\u015f vaka oldu\u011funu bildirdi. Bel\u00e7ika, \u0130talya ve \u0130spanya gibi \u00fclkeler y\u00fczlerce vakayla dikkat \u00e7ekerken, bir\u00e7ok \u00fclkede okul \u00e7a\u011f\u0131ndaki \u00e7ocuklar aras\u0131nda yay\u0131l\u0131m\u0131n h\u0131zland\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Uzmanlar, COVID-19 pandemisi s\u0131ras\u0131nda rutin a\u015f\u0131lamalar\u0131n aksamas\u0131 ve sa\u011fl\u0131k hizmetlerine eri\u015fimin azalmas\u0131n\u0131n, k\u0131tada ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k oranlar\u0131n\u0131 olumsuz etkiledi\u011fini vurguluyor (<a href=\"https:\/\/www.who.int\/europe\/news\/item\/13-03-2025-european-region-reports-highest-number-of-measles-cases-in-more-than-25-years---unicef--who-europe\">https:\/\/www.who.int\/europe\/news\/item\/13-03-2025-european-region-reports-highest-number-of-measles-cases-in-more-than-25-years&#8212;unicef&#8211;who-europe<\/a>).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Amerika k\u0131tas\u0131n\u0131n di\u011fer b\u00f6lgelerinde de benzer bir risk s\u00f6z konusu. PAHO\u2019nun a\u00e7\u0131klamalar\u0131na g\u00f6re 2025\u2019in ortas\u0131na kadar Latin Amerika\u2019da on \u00fclkede 10 binden fazla vaka bildirildi ve onlarca \u00f6l\u00fcm kaydedildi. D\u00fcnya genelinde k\u0131zam\u0131k halen tamamen \u00f6nlenebilir bir hastal\u0131k olmas\u0131na ra\u011fmen, WHO\u2019nun raporlar\u0131 2023 y\u0131l\u0131nda yakla\u015f\u0131k 10 milyon ki\u015finin k\u0131zam\u0131\u011fa yakaland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Bu tablo, rutin ba\u011f\u0131\u015f\u0131klama oranlar\u0131n\u0131n baz\u0131 b\u00f6lgelerde kritik e\u015fi\u011fin alt\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koyuyor (<a href=\"https:\/\/www.paho.org\/en\/news\/15-8-2025-ten-countries-americas-report-measles-outbreaks-2025\">https:\/\/www.paho.org\/en\/news\/15-8-2025-ten-countries-americas-report-measles-outbreaks-2025<\/a>).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">K\u0131zam\u0131\u011f\u0131n bu kadar h\u0131zl\u0131 yay\u0131labilmesinin temel nedeni, vir\u00fcs\u00fcn son derece bula\u015f\u0131c\u0131 olmas\u0131d\u0131r. Enfekte bir ki\u015fiyle ayn\u0131 ortam\u0131 payla\u015fan ve a\u015f\u0131s\u0131z olan bireylerin yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 90\u2019\u0131 hastal\u0131\u011fa yakalanabilir. Buna kar\u015f\u0131n <strong>MMR a\u015f\u0131s\u0131n\u0131n iki dozu, y\u00fczde 97\u2019nin \u00fczerinde koruma sa\u011flar<\/strong>. Toplumun en az y\u00fczde 95\u2019inin a\u015f\u0131l\u0131 olmas\u0131, k\u0131zam\u0131\u011f\u0131n toplumsal d\u00fczeyde kontrol alt\u0131nda tutulmas\u0131 i\u00e7in kritik \u00f6neme sahiptir. Ancak pandemi d\u00f6neminde a\u015f\u0131lanmalar\u0131n aksamas\u0131, a\u015f\u0131 teredd\u00fct\u00fc ve yanl\u0131\u015f bilgi kampanyalar\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7lenmesi nedeniyle bir\u00e7ok \u00fclkede ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k oranlar\u0131 bu e\u015fi\u011fin alt\u0131na d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f durumda.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">K\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte artan insan hareketlili\u011fi ve zorunlu g\u00f6\u00e7ler de k\u0131zam\u0131k vakalar\u0131n\u0131n artmas\u0131n\u0131n bir sebebi olabilir. Uzmanlar, g\u00f6\u00e7\u00fcn tek ba\u015f\u0131na salg\u0131nlar\u0131n nedeni olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor; ancak \u00e7at\u0131\u015fma b\u00f6lgelerinde ve d\u00fc\u015f\u00fck gelirli \u00fclkelerde a\u015f\u0131 programlar\u0131n\u0131n aksamas\u0131, sa\u011fl\u0131k hizmetlerine eri\u015fimdeki e\u015fitsizlik ve g\u00f6\u00e7 yolculuklar\u0131n\u0131n zorlu ko\u015fullar\u0131, baz\u0131 topluluklarda a\u015f\u0131 eksikli\u011fine yol a\u00e7abiliyor. Bu durum, \u00f6zellikle var\u0131\u015f \u00fclkelerinde b\u00fct\u00fcn g\u00f6\u00e7menlerin erken d\u00f6nemde a\u015f\u0131lama programlar\u0131na dahil edilmesini daha da kritik hale getiriyor. Bununla birlikte, Avrupa ve Amerika\u2019daki son k\u0131zam\u0131k art\u0131\u015flar\u0131nda belirleyici fakt\u00f6r\u00fcn g\u00f6\u00e7 de\u011fil, yerli n\u00fcfus i\u00e7indeki a\u015f\u0131lanma oranlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fmesi ve artan a\u015f\u0131 teredd\u00fcd\u00fc oldu\u011fu belirtiliyor. Bu nedenle, g\u00f6\u00e7 ve sa\u011fl\u0131k aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi tek y\u00f6nl\u00fc a\u00e7\u0131klamalardan ka\u00e7\u0131narak, toplum sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda e\u015fit eri\u015fimin ve g\u00fc\u00e7l\u00fc ba\u011f\u0131\u015f\u0131klama programlar\u0131n\u0131n \u00f6nemini vurgulayan bir \u00e7er\u00e7eve i\u00e7inde ele almak gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00fcm bu veriler, k\u0131zam\u0131\u011f\u0131n sadece t\u0131bbi bir sorun de\u011fil, ayn\u0131 zamanda k\u00fcresel bir halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 sorunu oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Hastal\u0131k, \u00f6zellikle k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklarda zat\u00fcrree, ensefalit ve \u00f6l\u00fcm gibi a\u011f\u0131r sonu\u00e7lar do\u011furabiliyor. Maalesef etkili, ucuz ve g\u00fcvenli a\u015f\u0131lara sahip olmam\u0131za ra\u011fmen d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok b\u00f6lgesinde yeniden b\u00fcy\u00fck salg\u0131nlar g\u00f6r\u00fcyoruz. Halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 uzmanlar\u0131, a\u015f\u0131 kapsam\u0131n\u0131 art\u0131rmaya y\u00f6nelik h\u0131zl\u0131 ve kapsaml\u0131 kampanyalar y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi gerekti\u011fini, toplumun bilimsel bilgiyle desteklenmesi ve a\u015f\u0131 kar\u015f\u0131t\u0131 yanl\u0131\u015f bilgilere kar\u015f\u0131 aktif m\u00fccadele edilmesinin zorunlu oldu\u011funu belirtiyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">2025 y\u0131l\u0131ndaki bu k\u0131zam\u0131k dalgas\u0131, bize bir kez daha ba\u011f\u0131\u015f\u0131klama programlar\u0131n\u0131n ne kadar hayati oldu\u011funu ve pandemi sonras\u0131 d\u00fcnyada rutin sa\u011fl\u0131k hizmetlerini g\u00fc\u00e7lendirmenin \u00f6nemini hat\u0131rlat\u0131yor. A\u015f\u0131n\u0131n etkili oldu\u011fu bir hastal\u0131k i\u00e7in bug\u00fcn h\u00e2l\u00e2 salg\u0131nlardan s\u00f6z ediyor olmam\u0131z, k\u00fcresel sa\u011fl\u0131k sistemlerinin ne kadar k\u0131r\u0131lgan hale gelebildi\u011fini ve bilimsel temelli halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 politikalar\u0131n\u0131n \u00f6nemini a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koyuyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>2025 y\u0131l\u0131, k\u0131zam\u0131\u011f\u0131n d\u00fcnya genelinde yeniden y\u00fckseli\u015fe ge\u00e7ti\u011fi bir y\u0131l olarak \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor. Y\u0131llard\u0131r etkili a\u015f\u0131lama programlar\u0131 sayesinde kontrol alt\u0131nda tutulan bu hastal\u0131k, bug\u00fcn bir\u00e7ok \u00fclkede ciddi salg\u0131nlara yol a\u00e7\u0131yor. \u00d6zellikle Amerika Birle\u015fik Devletleri\u2019nde k\u0131zam\u0131k vakalar\u0131 son otuz y\u0131l\u0131n en y\u00fcksek seviyesine ula\u015ft\u0131. CDC verilerine g\u00f6re 2025 y\u0131l\u0131 itibar\u0131yla \u00fclke genelinde yakla\u015f\u0131k iki binin \u00fczerinde [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":4569,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[114],"tags":[],"class_list":["post-4573","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-guncel"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/academicsolidarity.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/20251213Virus.webp?fit=1280%2C720&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/academicsolidarity.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4573","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/academicsolidarity.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/academicsolidarity.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/academicsolidarity.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/academicsolidarity.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4573"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/academicsolidarity.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4573\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4578,"href":"https:\/\/academicsolidarity.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4573\/revisions\/4578"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/academicsolidarity.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4569"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/academicsolidarity.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4573"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/academicsolidarity.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4573"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/academicsolidarity.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4573"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}