{"id":5025,"date":"2026-11-07T07:12:11","date_gmt":"2026-11-07T07:12:11","guid":{"rendered":"https:\/\/academicsolidarity.com\/?p=5025"},"modified":"2026-11-07T07:12:25","modified_gmt":"2026-11-07T07:12:25","slug":"secimler-akademik-ozgurlugu-kurtarabilir-mi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/academicsolidarity.com\/?p=5025&lang=tr","title":{"rendered":"Se\u00e7imler Akademik \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc Kurtarabilir mi?"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-resized\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"530\" height=\"353\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/academicsolidarity.com\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/image-2.png?resize=530%2C353&#038;ssl=1\" alt=\"\" class=\"wp-image-5026\" style=\"aspect-ratio:1.501416430594901;width:530px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/academicsolidarity.com\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/image-2.png?w=530&amp;ssl=1 530w, https:\/\/i0.wp.com\/academicsolidarity.com\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/image-2.png?resize=300%2C200&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/academicsolidarity.com\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/image-2.png?resize=450%2C300&amp;ssl=1 450w\" sizes=\"auto, (max-width: 530px) 100vw, 530px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Akademik \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc yaln\u0131zca kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131m\u0131z h\u00fck\u00fcmetlere kar\u015f\u0131 de\u011fil, destekledi\u011fimiz h\u00fck\u00fcmetlere kar\u015f\u0131 da korumal\u0131y\u0131z.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">3 Kas\u0131m 2026 tarihinde Amerikal\u0131 se\u00e7menler \u00fclkelerindeki siyasi dengeleri de\u011fi\u015ftirdi. Demokratlar, Kongre&#8217;nin her iki kanad\u0131nda da \u00e7o\u011funlu\u011fu elde ederek \u00fcniversiteleri, bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 ve uluslararas\u0131 akademik i\u015fbirli\u011fini etkileyen federal politikalar\u0131n denetlenmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan yeni olanaklar kazand\u0131. Bilime y\u00f6nelik siyasi m\u00fcdahalelerden kayg\u0131 duyan ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar i\u00e7in bu se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131 yeniden umut verici olabilir (<a href=\"https:\/\/www.ap.org\/the-definitive-source\/behind-the-news\/calling-control-of-congress-in-the-2026-midterm-elections\/\">https:\/\/www.ap.org\/the-definitive-source\/behind-the-news\/calling-control-of-congress-in-the-2026-midterm-elections\/<\/a>).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ancak se\u00e7imler \u00e7ok daha temel bir soruyu g\u00fcndeme getiriyor: Ara\u015ft\u0131rma yapma, ders verme ve bilimsel g\u00f6r\u00fc\u015flerimizi ifade etme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz, se\u00e7imleri hangi siyasi partinin kazand\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 olmal\u0131 m\u0131?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu sorunun yan\u0131t\u0131 \u201chay\u0131r\u201d olmal\u0131d\u0131r. Akademik \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, bilime yak\u0131nl\u0131k duyan h\u00fck\u00fcmetlerin akademisyenlere tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 bir ayr\u0131cal\u0131k de\u011fildir. G\u00fcvenilir bilimsel bilginin \u00fcretilebilmesi i\u00e7in vazge\u00e7ilmez bir ko\u015fuldur. Bir \u00fcniversite, bir h\u00fck\u00fcmet d\u00f6neminde kendisini \u00f6zg\u00fcr hissederken ba\u015fka bir h\u00fck\u00fcmet d\u00f6neminde tehdit alt\u0131nda hissediyorsa, akademik \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc koruyan kurumsal g\u00fcvencelerin yeterince g\u00fc\u00e7l\u00fc olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Siyasi iktidar ile bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar aras\u0131ndaki ili\u015fki son y\u0131llarda ABD&#8217;de giderek daha g\u00f6r\u00fcn\u00fcr h\u00e2le geldi. \u00d6zellikle 2025 ve 2026 y\u0131llar\u0131nda federal ara\u015ft\u0131rma fonlar\u0131, \u00fcniversite y\u00f6netimi, kurumsal \u00f6zerklik ve uluslararas\u0131 akademik i\u015fbirli\u011fi konusunda ya\u015fanan anla\u015fmazl\u0131klar, siyasi kararlar\u0131n akademik ya\u015fam\u0131 ne \u00f6l\u00e7\u00fcde etkileyebilece\u011fini g\u00f6sterdi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Trump y\u00f6netimi, federal bilimsel ara\u015ft\u0131rma fonlar\u0131nda ve ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n denetiminde \u00f6nemli de\u011fi\u015fiklikler \u00f6nerdi. Federal denetimin art\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 savunanlar, kamu kaynaklar\u0131n\u0131n sorumlu kullan\u0131lmas\u0131, \u015feffafl\u0131k ve hesap verebilirlik ilkelerine vurgu yapt\u0131. Ele\u015ftirmenler ise finansman k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n\u0131n ve siyasi \u00f6nceliklere g\u00f6re belirlenen ara\u015ft\u0131rma alanlar\u0131n\u0131n bilimsel ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 zay\u0131flatabilece\u011fi uyar\u0131s\u0131nda bulundular (<a href=\"https:\/\/www.nature.com\/articles\/d41586-026-01779-z\">https:\/\/www.nature.com\/articles\/d41586-026-01779-z<\/a>).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu tart\u0131\u015fmay\u0131 yaln\u0131zca bir b\u00fct\u00e7e anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 olarak g\u00f6rmek do\u011fru olmaz. Ara\u015ft\u0131rma fonlar\u0131 hangi bilimsel sorular\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131labilece\u011fini, hangi projelerin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilece\u011fini ve gen\u00e7 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n akademik kariyerlerini hangi ko\u015fullarda geli\u015ftirebilece\u011fini belirler.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kamu kaynaklar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131nda hesap verebilirlik elbette me\u015fru ve gereklidir. Kamu fonlar\u0131ndan yararlanan \u00fcniversiteler bilimsel kalite, mali d\u00fcr\u00fcstl\u00fck ve toplumsal sorumluluk a\u00e7\u0131s\u0131ndan denetlenebilmelidir. Ancak hesap verebilirlik, siyasi otoritelerin hangi bilimsel sonu\u00e7lar\u0131n kabul edilebilir oldu\u011funa karar verdi\u011fi bir mekanizmaya d\u00f6n\u00fc\u015fmemelidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Siyasi m\u00fcdahalelerin belki de en kayg\u0131 verici sonucu, h\u00fck\u00fcmetlerin a\u00e7\u0131k\u00e7a yasaklad\u0131\u011f\u0131 faaliyetler de\u011fil, akademisyenlerin zamanla kendiliklerinden yapmaktan vazge\u00e7tikleridir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">ABD ara se\u00e7imlerinden hemen \u00f6nce <em>Inside Higher Ed<\/em> taraf\u0131ndan yay\u0131mlanan bir anket bu soruna i\u015faret ediyor. Ankete kat\u0131lan 1.665 \u00f6\u011fretim eleman\u0131n\u0131n %44&#8217;\u00fc, federal siyaset hakk\u0131nda konu\u015furken kendilerini bir y\u0131l \u00f6ncesine g\u00f6re daha az \u00f6zg\u00fcr hissettiklerini belirtiyor. Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n yakla\u015f\u0131k yar\u0131s\u0131 belirli kamusal a\u00e7\u0131klamalardan ka\u00e7\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131, %24&#8217;\u00fc ise normal ko\u015fullarda ara\u015ft\u0131racaklar\u0131 veya yay\u0131mlayacaklar\u0131 baz\u0131 konulardan uzak durduklar\u0131n\u0131 ifade ediyor (<a href=\"https:\/\/www.insidehighered.com\/news\/faculty\/academic-freedom\/2026\/11\/02\/faculty-report-self-censoring-dei-politics\">https:\/\/www.insidehighered.com\/news\/faculty\/academic-freedom\/2026\/11\/02\/faculty-report-self-censoring-dei-politics<\/a>).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Akademik \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, herhangi bir resm\u00ee sans\u00fcr uygulanmadan da a\u015f\u0131nabilir. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar tart\u0131\u015fmal\u0131 sorulardan uzakla\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri hassas konular\u0131 derslerinde ele almaktan \u00e7ekindi\u011finde veya gen\u00e7 akademisyenler bilimsel g\u00f6r\u00fc\u015flerini a\u00e7\u0131klaman\u0131n mesleki sonu\u00e7lar\u0131ndan korktu\u011funda entelekt\u00fcel ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k giderek k\u0131r\u0131lganla\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00dcstelik bu zarar\u0131 \u00f6l\u00e7mek olduk\u00e7a zordur. \u0130ptal edilen ara\u015ft\u0131rma desteklerini veya kapat\u0131lan laboratuvarlar\u0131 sayabiliriz. Ancak hi\u00e7 \u00f6nerilmeyen ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n, hi\u00e7 s\u0131nanmayan hipotezlerin veya hi\u00e7 tart\u0131\u015f\u0131lmayan fikirlerin say\u0131s\u0131n\u0131 nas\u0131l belirleyebiliriz?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Demokratlar\u0131n se\u00e7im zaferi, \u00f6zellikle Kongre denetimi, b\u00fct\u00e7e g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri ve yeni yasal d\u00fczenlemeler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Washington&#8217;daki g\u00fc\u00e7 dengesini de\u011fi\u015ftirebilir. Bununla birlikte, Donald Trump ba\u015fkanl\u0131k g\u00f6revini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor ve yeni Kongre Ocak 2027&#8217;ye kadar g\u00f6reve ba\u015flamayacak.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dolay\u0131s\u0131yla se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n mevcut politikalar\u0131 kendili\u011finden tersine \u00e7evirece\u011fini veya ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n kaybolan g\u00fcvenini hemen geri getirece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmek i\u00e7in hen\u00fcz erken.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dahas\u0131, akademik \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc koruma sorumlulu\u011funu yaln\u0131zca belirli bir siyasi partiye y\u00fcklememeliyiz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Farkl\u0131 h\u00fck\u00fcmetler farkl\u0131 bilimsel alanlara, e\u011fitim politikalar\u0131na veya hesap verebilirlik y\u00f6ntemlerine \u00f6ncelik verebilir. Bunlar demokratik tart\u0131\u015fman\u0131n me\u015fru konular\u0131d\u0131r. Ancak siyasi pazarl\u0131klar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda tutulmas\u0131 gereken temel ilke, bilimsel y\u00f6ntemlerin, ara\u015ft\u0131rma sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n ve akademik de\u011ferlendirmelerin siyasi sadakat taraf\u0131ndan belirlenmemesidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir h\u00fck\u00fcmetin bilimsel \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe ne kadar sayg\u0131 g\u00f6sterdi\u011fini anlamak i\u00e7in kendi \u00f6ncelikleriyle uyumlu ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 ne kadar destekledi\u011fine de\u011fil, kendisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan rahats\u0131z edici sonu\u00e7lar \u00fcreten bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalara ne \u00f6l\u00e7\u00fcde alan tan\u0131d\u0131\u011f\u0131na bakmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu sorunlarla kar\u015f\u0131la\u015fan tek \u00fclke ABD de\u011fildir. Birbirinden olduk\u00e7a farkl\u0131 siyasi sistemlere sahip \u00fclkelerde \u00fcniversiteler, ara\u015ft\u0131rma fonlar\u0131, idari atamalar, ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne y\u00f6nelik k\u0131s\u0131tlamalar veya ideolojik beklentiler nedeniyle bask\u0131 alt\u0131nda kalabilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">UNESCO&#8217;nun 1997 tarihli <em>Y\u00fcksek\u00f6\u011fretim \u00d6\u011fretim Personelinin Stat\u00fcs\u00fcne \u0130li\u015fkin Tavsiye Karar\u0131<\/em>, kurumsal \u00f6zerkli\u011fi akademik \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn temel g\u00fcvencelerinden biri olarak kabul etmektedir. Ayn\u0131 belge mesleki sorumlulu\u011fu, kamuya kar\u015f\u0131 hesap verebilirli\u011fi ve bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi ile sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n payla\u015f\u0131lmas\u0131 \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc de vurgulamaktad\u0131r (<a href=\"https:\/\/www.unesco.org\/en\/legal-affairs\/recommendation-concerning-status-higher-education-teaching-personnel\">https:\/\/www.unesco.org\/en\/legal-affairs\/recommendation-concerning-status-higher-education-teaching-personnel<\/a>).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u015eeffaf ve ba\u011f\u0131ms\u0131z ara\u015ft\u0131rma finansman\u0131 mekanizmalar\u0131na, keyf\u00ee i\u015ften \u00e7\u0131karmalara kar\u015f\u0131 g\u00fcvenilir g\u00fcvencelere, \u00fcniversite y\u00f6netimine akademisyenlerin anlaml\u0131 kat\u0131l\u0131m\u0131na ve siyasi m\u00fcdahalelere kar\u015f\u0131 etkili itiraz yollar\u0131na ihtiyac\u0131m\u0131z var.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ancak kurumsal g\u00fcvenceler tek ba\u015f\u0131na yeterli de\u011fildir. Entelekt\u00fcel ho\u015fg\u00f6r\u00fcy\u00fc temel alan bir akademik k\u00fclt\u00fcre de ihtiya\u00e7 vard\u0131r. Bilimsel standartlara ve mesleki etik ilkelere ba\u011fl\u0131 kald\u0131klar\u0131 s\u00fcrece, sonu\u00e7lar\u0131na kat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z akademisyenlerin \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini de savunabilmeliyiz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Aksi takdirde akademik \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, ortak bir ilke olmaktan \u00e7\u0131karak yaln\u0131zca belirli durumlarda dile getirilen se\u00e7ici bir talebe d\u00f6n\u00fc\u015febilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Se\u00e7imler \u00f6nemlidir. B\u00fct\u00e7eleri, yasalar\u0131, denetim mekanizmalar\u0131n\u0131 ve kurumsal \u00f6ncelikleri de\u011fi\u015ftirebilirler. Bu nedenle 2026 ABD ara se\u00e7imleri Amerikan akademik toplulu\u011fu i\u00e7in \u00f6nemli f\u0131rsatlar yaratabilir. Ancak se\u00e7imler tek ba\u015f\u0131na akademik \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc g\u00fcvence alt\u0131na alamaz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ger\u00e7ek anlamda ba\u011f\u0131ms\u0131z bir akademik sistem, kendi akademisyenlerinin b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn destekledi\u011fi bir h\u00fck\u00fcmet s\u00f6z konusu oldu\u011funda bile siyasi iktidar\u0131 sorgulayabilmelidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Akademik \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc yaln\u0131zca kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131m\u0131z h\u00fck\u00fcmetlere kar\u015f\u0131 de\u011fil, destekledi\u011fimiz h\u00fck\u00fcmetlere kar\u015f\u0131 da korumal\u0131y\u0131z. 3 Kas\u0131m 2026 tarihinde Amerikal\u0131 se\u00e7menler \u00fclkelerindeki siyasi dengeleri de\u011fi\u015ftirdi. Demokratlar, Kongre&#8217;nin &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":5020,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[114,142],"tags":[],"class_list":["post-5025","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-guncel","category-ifade-ozgurlugu-tr"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/academicsolidarity.com\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/image.png?fit=530%2C353&ssl=1","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/academicsolidarity.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5025","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/academicsolidarity.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/academicsolidarity.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/academicsolidarity.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/academicsolidarity.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5025"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/academicsolidarity.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5025\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5027,"href":"https:\/\/academicsolidarity.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5025\/revisions\/5027"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/academicsolidarity.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5020"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/academicsolidarity.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5025"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/academicsolidarity.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5025"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/academicsolidarity.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5025"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}