Türkiye’de KHKTV muhabiri Ahmet Erkan Yiğitsözlü tutuklandı. Bir ülkede gazetecilerin ne yazacaklarını, akademisyenlerin ne söyleyeceklerini ve vatandaşların sosyal medyada ne paylaşacaklarını düşünürken öncelikle başlarına gelebilecekleri hesaplamaları gerekiyorsa, o ülkede özgürlükten bahsedilemez.
Basın özgürlüğü, sadece gazetecilerin mesleki bir ayrıcalığı değil, bütün insanların temel haklarından biridir. Toplumun gerçekleri öğrenebilmesinin, kamu gücünün denetlenebilmesinin, adaletsizliklerin görünür kılınmasının ve demokratik mekanizmaların işleyebilmesinin ön koşulu basın özgürlüğüdür.
Nitekim İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin 19. maddesi, insanların yalnızca düşüncelerini açıklama değil, herhangi bir sınırla kısıtlanmaksızın bilgi ve düşünceleri araştırma, edinme ve yayma hakkını da güvence altına almaktadır.
Ancak Türkiye’de özellikle son on yılda yaşanan gelişmeler, bu temel insan hakkının sistematik biçimde ihlal edildiğini göstermektedir.
15 Temmuz 2016’dan bugüne susturulan medya
15 Temmuz 2016’daki darbe girişiminin ardından ilan edilen olağanüstü hâl (OHAL), Türkiye’de basın özgürlüğü açısından önemli bir kırılma noktası olmuştur.
Sınır Tanımayan Gazeteciler (RSF) ve Medya Sahipliği İzleme Projesi’nin verilerine göre, OHAL döneminde 179 basın-yayın kuruluşu kapatılmıştır. OHAL’in yalnızca ilk iki ayında 620 basın kartı ve 34 parlamento basın kartı iptal edilmiştir (https://turkey.mom-rsf.org/tr/bulgular/el-koyulan-medya/).
| Kuruluş türü | Sayı |
| Gazete | 53 |
| Radyo | 37 |
| Televizyon | 34 |
| Yayınevi ve dağıtım şirketi | 29 |
| Dergi | 20 |
| Haber ajansı | 6 |
| Toplam | 179 |
2016–2018 OHAL dönemi. Kaynak: RSF – Media Ownership Monitor, İHOP.
Bir darbe girişiminin soruşturulması ve sorumlularının hukuk çerçevesinde yargılanması elbette devletin görevidir. Ancak güvenlik gerekçeleri, basın özgürlüğünün topluca ortadan kaldırılmasının gerekçesi olamaz. Kapatılan her gazete, her televizyon kanalı ve her yayınevi, aynı zamanda toplumun bilgiye ulaşabileceği bir pencerenin kapanması anlamına gelmektedir.
Dünya basın özgürlüğü sıralamasında Türkiye
Sınır Tanımayan Gazeteciler’in 2026 Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi’ne göre Türkiye, 180 ülke arasında 163. Sıradadır (https://rsf.org/en/country-t%C3%BCrkiye). Dahası, RSF’nin değerlendirmesine göre Türkiye’de ulusal medya kuruluşlarının yaklaşık %90’ı hükümetin kontrolü altındadır (https://bianet.org/haber/turkiye-de-medyayi-kimler-kontrol-ediyor-208089).
Gazeteciler açısından durum daha da endişe vericidir. Türkiye Gazeteciler Sendikası’nın ve diğer basın meslek örgütlerinin raporlarına göre:
- Nisan 2025 – Nisan 2026 döneminde 67 gözaltı işlemi gerçekleştirilmiş, 19 gazeteci tutuklanmıştır.
- Yalnızca Ekim 2026’da 20 gazeteci gözaltına alınmış, altısı tutuklanmıştır.
- Türkiye Gazeteciler Sendikası’nın 13 Kasım 2026 tarihli verilerine göre 17 gazeteci ve medya çalışanı cezaevindedir.
- Dicle Fırat Gazeteciler Derneği’nin 3 Kasım 2026 tarihli raporunda ise cezaevindeki gazeteci sayısı 33 olarak bildirilmiştir.
https://www.tgs.org.tr/tgs-basin-ozgurlugu-raporu2025-2026/
https://www.expressioninterrupted.com/census.php
Merdan Yanardağ, Murat Ağırel, Mehmet Baransu, Ali Ünal, İsmail Arı ve Tuğba Tekerek, farklı düşünce ve medya çevrelerinden gelmelerine rağmen bugün cezaevinde bulunan gazeteciler arasında yer almaktadır (https://www.expressioninterrupted.com/census.php).
Basın özgürlüğünün savunulmasında gazetecilerin siyasi görüşlerinin bir önemi olmamalıdır. Bir gazetecinin özgürlüğünü savunmak için onunla aynı dünya görüşünü paylaşmak zorunda değiliz.
Artık sosyal medya da özgür değil
Geleneksel medya üzerindeki baskılar arttıkça sosyal medya, muhalif düşüncelerin ve hak arama mücadelelerinin duyurulabileceği alternatif bir alan hâline gelmiştir. Ancak Türkiye’de bu alan da giderek daralmaktadır.
İfade Özgürlüğü Derneği’nin EngelliWeb projesinin verilerine göre, 2015–2025 yılları arasında 4.800’den fazla X (Twitter) hesabı hakkında erişim engeli kararı verilmiştir (https://ifade.org.tr/basin-bultenleri-ve-duyurular/engelliweb-2025/).
Daha da çarpıcı olanı, yalnızca Eylül ve Ekim 2026’da en az 2.137 X hesabının erişime engellenmiş olmasıdır (https://ifade.org.tr/basin-bultenleri-ve-duyurular/sansur-dalgasi-ekimde-de-surdu-iki-ayda-2-000i-askin-x-hesabi-erisime-engellendi/).
Erişim engellemeleri yalnızca bireysel hesapları da kapsamamaktadır. Ekim 2026’da kayyım atanan Halk TV’nin 2,59 milyon aboneli YouTube kanalı ile 3 milyon takipçili X hesabı ve Facebook, Instagram, TikTok ve Telegram hesaplarına erişim engeli kararları verilmiştir (https://tr.euronews.com/2026/10/14/halk-tvnin-sosyal-medya-hesaplarina-erisim-engeli-getirildi).
Uluslararası Af Örgütü, Halk TV’ye yönelik operasyonu ifade ve basın özgürlüğüne ağır bir müdahale olarak değerlendirmiştir.
Sansür artık yalnızca bir gazetenin basılmasını engellemekle sınırlı değildir. Milyonlarca insanın yıllar boyunca biriktirdiği dijital hafıza, birkaç idari veya yargısal kararla toplumun erişimine kapatılabilmektedir.
Cumhurbaşkanına hakaret davaları
Türkiye’de ifade özgürlüğünün hangi noktaya geldiğini gösteren en dikkat çekici göstergelerden biri de Cumhurbaşkanına hakaret davalarının sayısıdır.
Adalet Bakanlığı istatistiklerinden derlenen verilere göre, Türkiye’nin son beş cumhurbaşkanı döneminde cumhurbaşkanına hakaret suçlamasıyla yargılanan kişi sayıları şöyledir:
| Cumhurbaşkanı | Görev dönemi | Sanık sayısı |
| Turgut Özal | 1989–1993 | 207 |
| Süleyman Demirel | 1993–2000 | 158 |
| Ahmet Necdet Sezer | 2000–2007 | 163 |
| Abdullah Gül | 2007–2014 | 848 |
| Recep Tayyip Erdoğan | 2014–2020* | 38.581 |
* Erdoğan döneminin yalnızca 2014–2020 yılları. Kaynak: Adalet Bakanlığı istatistiklerinden derlenen 2021 tarihli rapor (https://www.hukukihaber.net/hangi-cumhurbaskani-icin-kac-dava-acildi).
Üstelik bu uygulama günümüzde de devam etmektedir. Adalet Bakanlığı’nın 2025 yılı verilerine göre, sadece o yıl 21.303 kişi hakkında Cumhurbaşkanına hakaret suçlamasıyla yeni soruşturma başlatılmıştır (https://ankahaber.net/haber/chpli_suleyman_bulbul_turk_ceza_kanunu_299_ve_217a_maddeleri_muhalifleri_sindirme_hapis_ve_yargi_tehdidiyle_susturma_aracina_donustu_304986).
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, 19 Ekim 2021 tarihli Vedat Şorli/Türkiye kararında, Cumhurbaşkanına hakaret gerekçesiyle verilen bir mahkûmiyet kararının ifade özgürlüğünü ihlal ettiğine hükmetmiştir. Mahkeme ayrıca ilgili kanun maddesinin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile uyumlu hâle getirilmesi gerektiğini belirtmiştir (https://www.barobirlik.org.tr/Haberler/aihm-nin-cumhurbaskanina-hakaret-sucu-ile-ilgili-19102021-tarihli-vedat-sorli-ihlal-karari-hakkin-82003).
Demokrasilerde yöneticiler eleştiriden muaf değildir. Aksine, bir insanın sahip olduğu siyasi güç arttıkça kamuoyunun eleştirilerine karşı göstermesi gereken tahammül de artmalıdır. Vatandaşların yöneticilerinden korkması değil, yöneticilerin vatandaşlarına hesap vermesi demokrasinin gereğidir.
Mağdurların sesi KHK TV Susturulmak İsteniyor
Türkiye’de basın özgürlüğünün geldiği noktayı gösteren en güncel örneklerden biri bu hafta yaşanmıştır.
9 Kasım 2026 tarihinde, KHK Platformları Birliği Sözcüsü ve KHK ile ihraç edilmiş öğretmen Münir Korkmaz ile KHK TV editörü gazeteci Ahmet Erkan Yiğitsözlü gözaltına alınmıştır.
Münir Korkmaz, Öğretmen ve hak savunucusu
Üç günlük gözaltı sürecinin ardından 12 Kasım’da Münir Korkmaz, yurt dışına çıkış yasağı ve adli kontrol şartıyla serbest bırakılmış; Ahmet Erkan Yiğitsözlü, gazeteci Tuba Demir ve mali müşavir Servet Topuz ise tutuklanmıştır (https://www.tr724.com/serbest-birakilan-munir-korkmaz-biz-sadece-insanlarin-haklarini-savunuyoruz/).
Bianet’in haberine göre, terörizmin finansmanı kapsamında yürütülen soruşturmada gazetecilik projelerine ilişkin ödemeler, deprem yardımları ve gıda alışverişleriyle bağlantılı para transferleri de sorgulama konusu olmuştur (https://bianet.org/haber/khk-tvden-iki-gazeteci-ve-bir-muhasebeci-tutuklandi-325421).
Bu gelişmelerin anlamını kavrayabilmek için KHK TV’nin Türkiye’de üstlendiği işlevi anlamak gerekir.
Bugün itibarıyla KHK TV Youtube kanalının (https://www.youtube.com/@khktelevizyonu) 2.708 videosu, 107 bin abonesi ve 72,7 milyon görüntülenmesi bulunmaktadır.
1 Ağustos 2019 tarihinde kurulan KHK TV, kamu görevlerinden ihraç edilen ve ana akım medyada kendilerine yeterince yer bulamayan insanların yaşadıklarını kamuoyuna duyurmak gibi son derece önemli bir görev üstlenmiştir (https://www.speakrj.com/audit/report/UCuVsfLTddZhecI9kGVA9jpA/youtube/media-stats?utm_source=chatgpt.com&__cf_chl_tk=RUqkBEOt4EeLE2BgfxKY3y1JsRYb6XGeS5tAUmser1U-1794644103-1.0.1.1-XMobZB6_LFZmXvRtxBVvqiXqIZ8aL4cG5MCTbHlCpIk).
KHKTV, öğretmenlerin, hekimlerin, akademisyenlerin, hâkimlerin, polislerin, diğer kamu çalışanlarının ve KHK mağdurlarının hikâyelerini yayımlamış; onların hukuki, ekonomik, sosyal ve psikolojik sorunlarını görünür kılmıştır.
Bugüne kadar yayımlanan 2.708 video, yalnızca bir gazetecilik faaliyetinin ürünü değildir. Bu yayınlar aynı zamanda Türkiye’nin yakın tarihine ışık tutabilecek bir sözlü tarih ve insan hakları arşivi niteliğindedir.
Böylesine önemli bir kamusal görev üstlenen kanalın YouTube hesabına 27 Şubat 2020 tarihinde Türkiye’den erişim engeli getirilmiştir (https://www.khktv.org/youtube-kanali-khk-tvye-erisim-engeli-getirildi/).
Kanalın yayınlarına erişimin engellenmesiyle yetinilmeyip gazetecilerinin de tutuklanması, siyasi bir yıldırma ve korkutma girişimi olduğu yönündeki endişeleri güçlendirmektedir. Gazetecilik faaliyetlerinin ve insan hakları savunuculuğunun suç deliline dönüştürülmesi kabul edilemez.
Münir Korkmaz: Mücadeleye devam
Serbest bırakılmasının ardından KHK TV’ye açıklamalarda bulunan Münir Korkmaz, kendilerine yöneltilen suçlamaları reddetmiş, yaşananların bir gözdağı verme girişimi olduğunu ifade etmiş ve hak mücadelesinden vazgeçmeyeceklerini belirtmiştir (https://www.tr724.com/serbest-birakilan-munir-korkmaz-biz-sadece-insanlarin-haklarini-savunuyoruz/):
“Bize gözdağı vermeye çalıştılar. Başımız dik, veremeyeceğimiz hiçbir hesabımız yok. Hiçbir şekilde vazgeçmek yok, geri adım atmak yok. Nerede kalmıştık? Mücadeleye devam.”
On yıl önce mesleğinden ihraç edilmiş bir öğretmenin bütün yaşadıklarına rağmen hak mücadelesini sürdürmesi üzerinde düşünülmesi gereken bir duruştur. Sorgulamamız gereken, bu insanların neden hâlâ mücadele ettikleri değil, toplumun geri kalanının neden yeterince mücadele etmediğidir.
Tepkiler yeterli değil
Münir Korkmaz ve Ahmet Erkan Yiğitsözlü’nün gözaltına alınmasına çeşitli siyasi parti temsilcileri, sendikalar ve insan hakları savunucuları tepki göstermiştir.
Milletvekilleri Ömer Faruk Gergerlioğlu, Sezai Temelli, İbrahim Akın ve Mustafa Yeneroğlu, Yeşil Sol Parti, Eğitim Sen Adana Şubesi ve İnsan Hakları Derneği Adana Şubesi, sürecin çeşitli aşamalarında yaşananlara karşı açıklamalarda bulunmuştur.
https://www.habereguven.com/ahmet-erkan-ve-munir-korkmazin-gozaltina-alinmasina-tepkiler
https://velev.press/gundem/dem-partiden-khk-gozaltilarina-tepki-adalet-mucadelesine-acik-bir-saldiri/
https://bianet.org/haber/khk-tvden-iki-gazeteci-ve-bir-muhasebeci-tutuklandi-325421
Uluslararası düzeyde de Türkiye’deki basın özgürlüğü ihlalleri, Sınır Tanımayan Gazeteciler, Uluslararası Af Örgütü ve Avrupa kurumlarının eleştirilerine konu olmaktadır. Ancak açıklamaların ve kınamaların somut bir değişime ne ölçüde katkı sağladığı da sorgulanmalıdır.
Bir gazetecinin tutuklanması, yalnızca ailesinin, meslektaşlarının veya aynı siyasi görüşü paylaşan insanların sorunu değildir. Her gazeteci tutuklandığında, toplumun tamamının haber alma hakkı zarar görür. İnsan hakları ihlallerine karşı gösterilen tepkiler, mağdurun siyasi kimliğine, dini inancına veya ait olduğu toplumsal gruba göre değişmemelidir. Seçici bir insan hakları savunuculuğu insan haklarının evrenselliği ilkesiyle bağdaşmaz.
Akademisyenler daha cesur olmalı
Akademik özgürlük ile basın özgürlüğü birbirinden bağımsız düşünülemez. Her ikisinin de temelinde gerçeği araştırmak, sorgulamak ve elde edilen bilgiyi toplumla paylaşmak vardır.
Gerçekleri açıklayan gazetecilerin cezaevine gönderildiği bir ülkede, bilim insanlarının özgürce araştırma yapabileceklerinin ve ulaştıkları sonuçları korkmadan yayımlayabileceklerinin garantisi nedir?
Akademisyenlerin topluma karşı sorumlulukları, bilimsel makaleler yayımlamak ve öğrenci yetiştirmekle sınırlı değildir. Bilgi birikimlerini, toplumsal konumlarını ve akademik itibarlarını insan haklarının ve temel özgürlüklerin korunması için de kullanmalıdırlar.
Bazen bir açıklama yapmak, bir bildiriye imza atmak, bir mağdurun hikâyesini paylaşmak veya bir hukuksuzluğa kamuoyu önünde itiraz etmek kişisel ve mesleki riskler taşıyabilir.
Hiçbir risk almadan özgürlüklerin korunmasını beklemek gerçekçi değildir. Özellikle görece güvenli ortamlarda yaşayan ve çalışan akademisyenlerin sahip oldukları imkânlarla daha fazla sorumluluk üstlenmeleri, daha cesur açıklamalar yapmaları ve susturulmaya çalışılan insanların sesi olmaları gerekir. Dayanışma, yalnızca mağdurlara üzülmek değil, gerektiğinde onların yanında durmanın bedelini de göze alabilmektir.
Basın özgürlüğü, insanlığın yüzyıllar boyunca verdiği mücadelenin en önemli kazanımlarından biridir. Onu kaybetmek, yalnızca haber alma hakkını değil, gerçeğe ulaşma ve haksızlıklara karşı mücadele etme imkânını da kaybetmek demektir. Basını özgür olmayan bir ülkede yaşayan insanlar da gerçekten özgür olamaz. Gazetecilerin susturulduğu bir toplumda sessiz kalmak özgürlüğün giderek kaybedilmesine hizmet eder.
