Otoriterlikle mücadele ettiğini söyleyenler de otoriterleşebilir! Eleştiriye tahammül edemeyen, farklı sesleri susturan ve kararları bir avuç insanın tekeline bırakan kurumlar, savundukları değerlerle çelişir; bu nedenle otoriterleşmeye karşı mücadele önce kendi içimizde başlamalıdır.
Demokratik kurumların zayıfladığı, akademik özgürlüklerin tehdit altında olduğu ve otoriter eğilimlerin dünyanın farklı bölgelerinde güç kazandığı bir dönemde, bilim insanlarının ortak çalışmasıyla hazırlanan Otokrasiye Direniş El Kitabı: Demokratik Gerilemeyle Başa Çıkmak İçin Bir Akademisyen Rehberi Türkçeye kazandırıldı.
Bristol Üniversitesi, Potsdam Üniversitesi, Max Planck Enstitüsü, Queensland Üniversitesi, University College London ve Cornell Üniversitesi gibi dünyanın farklı ülkelerinden saygın araştırma kurumlarında görev yapan bilim insanlarının ortak çalışmasıyla hazırlanan eser, ilk olarak 19 Haziran 2025 tarihinde İngilizce yayımlandı. Bugüne kadar beş dile çevrilen kitapçığın farklı dillere çevirileri de devam ediyor.
Kitapçığın Türkçe çevirisi, Academic Solidarity e. V. tarafından üstlenildi ve 26 Ekim 2026 tarihinde açık erişimli olarak yayımlandı (https://doi.org/10.5281/zenodo.23526712).
Otokrasiye Direniş El Kitabı, demokratik gerilemenin nasıl başladığını, otoriter yönetimlerin hangi yöntemleri kullandığını ve bireylerin ve kurumların bu gelişmelere nasıl karşılık verebileceğini bilimsel araştırmalar ışığında ele alıyor.
Eserde özellikle otoriterleşmenin üç temel yöntemine dikkat çekiliyor: popülizm, kutuplaşma ve gerçek ötesi (post-truth) söylemler. Bu yöntemlerle toplumların bölünmesi, ortak gerçeklik algısının zayıflatılması ve demokratik kurumların etkisizleştirilmesi mümkün olabiliyor.
Kitapçık yalnızca sorunları tanımlamakla kalmıyor; bireysel risklerin değerlendirilmesi, dijital güvenliğin sağlanması, bilimsel gerçeklerin savunulması, dayanışma ağlarının oluşturulması ve baskı karşısında izlenebilecek farklı yollar konusunda somut öneriler de sunuyor.
Her ne kadar akademisyenlere yönelik hazırlanmış olsa da, Otokrasiye Direniş El Kitabı öğretmenler, gazeteciler, sivil toplum çalışanları, öğrenciler ve demokratik değerleri önemseyen herkes için faydalı olabilir.
Kitapçığın belki de üzerinde en çok düşünmemiz gereken yönü, otoriterleşmenin yalnızca devlet yönetimlerine özgü bir sorun olmadığını hatırlatması.
Otoriter eğilimler sivil toplum kuruluşlarında, akademik kurumlarda, meslek örgütlerinde ve hatta demokrasi ve insan haklarını savunmak amacıyla kurulmuş topluluklarda da ortaya çıkabilir.
Farklı görüşlere tahammülsüzlük, eleştirileri kişisel saldırı olarak algılama, karar alma süreçlerini dar bir grubun tekeline bırakma, muhalif sesleri dışlama ve yöneticileri sorgulanamaz hâle getirme gibi davranışlar, küçük ölçekli örgütlerde de demokratik kültürü aşındırabilir.
Bu nedenle demokratik değerleri savunmak, yalnızca başkalarının otoriter uygulamalarına karşı çıkmak anlamına gelmemelidir. Aynı zamanda kendi davranışlarımızı, ilişkilerimizi ve kurumlarımızın işleyişini de eleştirel biçimde değerlendirmeyi gerektirir.
Eleştiriye açık olmak, farklı düşüncelerin ifade edilmesini güvence altına almak, karar süreçlerinde şeffaflığı sağlamak ve çoğulculuğu korumak, otoriterleşmeye karşı geliştirilebilecek en önemli kurumsal alışkanlıklar arasındadır.
Academic Solidarity olarak bu kitapçığın Türkçeye kazandırılmasını yalnızca bir çeviri çalışması olarak görmüyoruz. Amacımız, eserde yer alan bilimsel bilgi ve önerilerin daha geniş bir okuyucu kitlesine ulaşmasına katkıda bulunmaktır.
Bu kapsamda kitapçığın yazarlarının katılımıyla çevrim içi seminerler ve tartışma toplantıları düzenlenmesini, eserin akademik ve sivil toplum çevrelerinde tanıtılmasını ve içerdiği önerilerin günlük yaşamda ve kurumsal uygulamalarda nasıl kullanılabileceğinin tartışılmasını planlıyoruz.
Bu çalışmaların yalnızca otoriter yönetimlere karşı dayanışmayı güçlendirmesini değil, aynı zamanda kendi örgütlerimizde daha demokratik, katılımcı ve eleştiriye açık bir kültürün gelişmesine de katkı sunmasını istiyoruz.
Otoriterleşmeye karşı en kalıcı savunma, demokratik ilkeleri yalnızca dile getirmek değil, onları günlük hayatımızda uygulamaktır.
Kitapçığı okumaya, paylaşmaya ve kitabın önerileri üzerinde birlikte düşünmeye davet ediyoruz.
