Ana Sayfa Blog Sayfa 2

Almanya’daki Göç Tartışmalarında Rakamların Yükselmesi ve Sertleşen Söylem Kime Yarıyor?

0

Almanya’da göç konusu bugünlerde hem rakamlarla hem de siyasetin yönüyle dikkat çekici bir dönemeçte. 2024 yılı, Almanya’nın zorla geri gönderme (Abschiebung) sayısında son yılların en yüksek seviyesine ulaştı. Yıl boyunca 20.084 kişinin sınır dışı edildiği kayıtlara geçti; 2025’in ilk yarısında ise 11.807 kişilik yeni bir sınır dışı dalgası yaşandı (https://www.bundestag.de/presse/hib/kurzmeldungen-1109918). Bu artış, gönüllü dönüşlerin de hızlanmasıyla paralel bir görünüm sergiliyor: REAG/GARP ile 2024’te yaklaşık 10.225 kayıtlı gönüllü dönüş gerçekleşti, ayrıca eyaletlerin destek programları aracılığıyla 10.000’den fazla kişi ülkeyi gönüllü şekilde terk etti. İlk yarıda gönüllü geri dönüşler de yaklaşık 24.600 düzeyine ulaştı (https://mediendienst-integration.de/flucht-asyl/abschiebungen.html). Bu tablo, göçmen karşıtı söylemlerle sertleşen bir politikayı yansıtıyor.

Ancak tablo sadece tek yönlü değil. Almanya ekonomisi, göçmenlerin katkısı olmadan pek çok sektörde varoluşsal bir sıkıntıyla karşı karşıya. 2024 sonunda yabancı uyruklu çalışan sayısı 6,3 milyon olarak ölçüldü; bu da toplam istihdamın yaklaşık yüzde 16,1’ini oluşturuyor. Kurumların analizleri, Almanya’nın her yıl yaklaşık 400.000 net göçmen işgücüne ihtiyaç duyduğunu öne sürüyor (https://mediendienst-integration.de/migration/arbeitskraefte.html). Yani sert sınır politikaları ve göçmen karşıtı söylemler, ekonomi açısından ciddi bir çelişki yaratıyor. Göçmenlerin doldurduğu pozisyonlar (bakım, sağlık, inşaat, hizmet sektörü ve pek çok teknik meslek) yeri doldurulamaz nitelikte sayılıyor.

Siyaset alanında ise farklı bir dinamik işliyor. Başta iktidar ve diğer büyük partiler, göç karşıtı bir yaklaşım benimseyerek kendilerini alternatif olarak konumlandıran Alternative für Deutschland (AfD)’nin çizgisine yaklaşma eğiliminde. Ama siyasal bilim araştırmaları, ana akım partilerin radikal sağın çerçevesini benimsemesinin, radikal sağa gündem ve meşruiyet kazandırdığını ve nihayetinde seçmeni ikna etmekten çok, haklılaştırma etkisi yaratabileceğini gösteriyor. Bu bakış açısıyla değerlendirildiğinde, göçmen karşıtı stratejilerle AfD’nin eleştirisini “önlemek” isteyen yaklaşım, tam tersine ırkçı ve dışlayıcı söylemin altını çizme riski taşıyor (https://www.theguardian.com/world/2025/oct/18/german-far-right-setting-agenda-as-opponents-amplify-its-ideas-study-finds).  

Almanya’nın şu anda içinde bulunduğu durum, iki yönlü bir sorunsalla karşı karşıya: Bir yanda göçmen nüfusunun artan geri gönderme ve gönüllü çıkış oranlarıyla birlikte göçmen politikalarının sertleşmesi; öte yanda göçmenlerin ekonomideki önemi, yerlerinin kolay dolmayacağını ortaya koyuyor. Bu çelişkili görünüm, ülkenin göç ve entegrasyon stratejisi açısından bir kırılma noktasına işaret ediyor. İktidar partilerinin, AfD karşısında kendi prestij ve konumlarını korumak adına göçmen karşıtı politikaları yumuşak ya da geçici çözümlerle uygulaması, hem ekonomik hem de toplumsal açıdan sürdürülebilir değil.

Gerçek fayda, göçmen karşıtı söylem ve politikalardan ziyade göçü yöneten, şeffaf ve kapsayıcı mekanizmaların geliştirilmesinde yatıyor. Hızlı tanıma süreçleri, işgücü göçü için öngörülebilir ve adil yollar, yerel düzeyde entegrasyonu destekleyen programlar… Bunlar göçmenlerin ülkeye katkısını artırırken, kamu güvenliği ve toplumsal uyumu da zedelemeden ilerlenmesini sağlayabilir (https://www.tagesschau.de/wirtschaft/arbeitsmarkt/einwanderer-mangelberufe-wirtschaft-100.html). Irkçı ve dışlayıcı söylemler Türkiye, Suriye, Eritre gibi farklı ülke kökenlerinden gelen doktor, hemşire, teknisyen ve eğitimli işgücünün entegre olmasını zorlaştırır. Oysa ekonomik ve demografik ihtiyaçlar göz önüne alındığında, bu tür bir entegre yaklaşım Almanya için daha mantıklı ve sürdürülebilirdir.

Bugünün Almanya’sı için kritik soru şu: Geri gönderme rekorlarının ve gönüllü dönüşlerdeki artışın yankılarıyla göçmen politikalarını sıkılaştırmak mı yoksa göçü yapılandırmak ve fırsata çevirmek mi? Cevap, mevcut veriler ışığında belli görünüyor: Sertleşme, geçici bir tepki yaratabilir ama uzun vadede hem ekonomiye hem de toplumsal uyuma zarar verebilir. Öte yandan, göçü yönetilebilir hale getiren, entegrasyonu destekleyen ve emeğin değerini görebilen bir yaklaşım Almanya için hem rasyonel hem de etik bir tercih olacaktır.

Devlet Okulu Omurgası Sağlam Olmakla Birlikte Almanya’da Matematik ve Fen becerilerinde Dramatik Düşüş Var

0

Almanya, zorunlu ve ücretsiz ilköğretim-lise yapısını görece eşitlikçi biçimde yürütmüş, özel okul oranı birçok ülkeye göre düşük kalmış bir ülke. Buna karşın öğrenme çıktılarında son yıllarda ivmeli bir düşüş var. 2022 PISA (Program for International Student Assessment) verileri de Almanya’nın matematik ve okumada ölçümlerin başladığı 2000’den beri en düşük seviyeye gerilediğini göstermişti. 16 Ekim 2025’te yayımlanan IQB (Institut zur Qualitätsentwicklung im Bildungswesen) raporu, Almanya’da 9. sınıf öğrencilerinin matematik ile biyoloji-kimya-fizik derslerindeki performansının 2018’e kıyasla belirgin biçimde gerilediğini gösterdi. Sonuçlar, zaten 2022 PISA verilerinin işaret ettiği gerilemeyi teyit ediyor (https://www.destatis.de/DE/Themen/Laender-Regionen/Internationales/Thema/bevoelkerung-arbeit-soziales/bildung/PISA2022.html).

IQB, 2018’e göre matematikte yaklaşık 24 puanlık gerileme tespit etti; fen alanlarında da (biyoloji, kimya, fizik) benzer ölçüde düşüş var. Bu fark, yaklaşık bir eğitim yılı düzeyinde öğrenme kaybına denk düşüyor.  Rapora göre 9. sınıf öğrencilerinin %24’ü matematikte, %25’i kimyada, %16’sı fizikte, %10’u biyolojide Ortaokul Diploması (MSA) için öngörülen asgari standartları dahi karşılayamıyor (https://www.tagesspiegel.de/wissen/lernruckstand-in-ganz-deutschland-neue-bildungsstudie-zeigt-dramatischen-absturz-in-mathe-und-naturwissenschaften-14582699.html).

En iyi performans Saksonya ve Bavyera’da. Bazı eyaletler ise federal ortalamanın belirgin biçimde gerisinde. Hamburg, ülke genelindeki düşüşe rağmen sonuçlarını görece daha iyi koruyan eyalet oldu (https://www.news4teachers.de/2025/10/iqb-bildungstrend-2024-das-ranking-so-schneiden-die-einzelnen-bundeslaender-ab/).

Almanya’da özel okul oranı görece düşük seviyelerde seyrediyor. İlkokul düzeyinde özel okulda öğrenim gören öğrencilerin oranı yaklaşık %5,3, tüm okul düzeylerinde özel okula gidenlerin oranı da yaklaşık %7 civarında (https://data.worldbank.org/indicator/SE.PRM.PRIV.ZS?locations=DE). OECD ülkeleri genelinde ise ilkokul düzeyinde yaklaşık %12, orta düzeyde %15 ve üst ortaöğretimde %20 dolaylarında özel okul oranı görülmekte (https://www.diw.de/de/diw_01.c.453944.de/publikationen/weekly_reports/2009_29_1/private_schools_in_germany__attendance_up__but_not_among_the_children_of_less_educated_parents.html). Dolayısıyla Almanya’nın kamu-okul ağırlıklı sistemini koruduğu ve özel okulların yaygınlığı açısından birçok karşılaştırılabilir ülkenin altında yer aldığı söylenebilir.

IQB-2024 sonuçları, Almanya’nın onlarca yıldır gurur duyduğu kamu temelli eğitim modelinde ciddi bir alarm eşiğine gelindiğini gösteriyor. Matematik ve fen bilimlerinde bir eğitim yılına varan öğrenme kayıpları, yalnızca pandeminin değil, uzun süredir biriken yapısal sorunların da yansıması. Öğretmen açığı, eyaletler arası müfredat farklılıkları, dijital altyapı eksiklikleri ve sosyo-ekonomik eşitsizlikler, artık birbirini besleyen bir döngü oluşturmuş durumda.

Federal düzeyde açıklanan planlarda, öğretmen arzını artırmak (https://www.kmk.org/themen/allgemeinbildende-schulen/lehrkraefte/lehrkraeftebedarf.html), okul saatlerini yeniden düzenlemek (https://www.schulministerium.nrw/presse/pressemitteilungen/iqb-bildungstrend-2024-nordrhein-westfalen-hat-einen-klaren-kompass-fuer) ve özellikle dil yetersizliklerine yönelik destek programları öne çıkıyor. Bazı eyaletler, örneğin Hamburg ve Saksonya, müfredatta matematik ağırlığını artırma ve öğrenme açığını bireysel takiple kapatma girişimlerini başlattı. Ancak bu çabaların kalıcı sonuç verebilmesi için, ülke genelinde ortak bir kalite ve izleme sistemine ihtiyaç var (https://www.deutschlandfunk.de/lehrermangel-deutschland-bildung-100.html).

Almanya hâlâ dünyanın en kapsayıcı eğitim sistemlerinden birine sahip. Ancak mevcut göstergeler, bu başarının sürdürülebilirliği için yapısal bir yenilenmeye ihtiyaç olduğunu gösteriyor. Akademik Solidarity’nin perspektifinden bakıldığında, eğitimdeki bu gerileme yalnızca pedagojik değil, toplumsal eşitlik ve fırsat adaleti açısından da kritik bir sinyal niteliğinde. Devlet okullarındaki başarının düşmesi, insanları daha çok özel okullara yönlendirebilir. Almanya’nın eğitimindeki toplumsal yükü taşımak yalnızca öğretmenlerin değil, aynı zamanda yerel yönetimlerin, üniversitelerin ve sivil toplumun ortak sorumluluğudur.

Yıkımın Küllerinden Bilim ve Barışa Nobel İronisi

0

Her yıl Ekim ayında açıklanan ve insanlığın farklı alanlarında en büyük katkıları tanımlamayı amaçlayan Nobel ödülleri bu yıl da dünya gündemini meşgul ediyor. Alfred Nobel, 1833–1896 yılları arasında yaşamış bir İsveçli kimyager, mühendis ve sanayiciydi. Nobel, patlayıcı icatlarıyla büyük bir servet biriktirdi. Ancak bu başarı patlayıcı teknolojilerinin yarattığı yıkım ile ilişkilendirildi. Hatta bir Fransız gazete 1888’de Nobel’in ölümüyle ilgili yanlış bir veda ilanı yayımlamış ve “Ölüm taciri öldü” başlığı atmıştı (https://www.biography.com/inventors/a45977855/alfred-nobel). Nobel’in, bu durumdan etkilendiği ve vasiyetinde mal varlığının büyük kısmını insanlığa en büyük faydayı sağlayanları ödüllendirmek üzere tahsis ettiği belirtiliyor (https://www.nobelprize.org/).

Nobel ödülünü kazananlar, genellikle ilgili alanda uzun süreli, çığır açan araştırma ya da eylem geçmişine sahip kişiler ya da kurumlardır (https://www.britannica.com/topic/Nobel-Prize/The-prizes). Hem Nobel Bilim Ödülleri’ni alan araştırmacılar hem de Barış Ödülü’nü alan aktivistler çok farklı arka planlara sahip olabilmektedir. Ancak esas tema olarak “dünyayı veya insanlığı daha iyiye götürme yönünde katkı” ön planda tutulmaktadır.

Alfred Nobel’in en bilinen icadı dinamittir: nitrogliserin gibi patlayıcı bir maddeyi daha güvenli ve stabilize bir biçimde kullanıma sokmuştur. Ancak bu icat, özellikle savaş ve yıkım için de kullanılabilir hale geldi. Nobel’in icatlarının bu olumsuz kullanımıyla ilgili bastırdığı hislerin ve kamuoyundaki algının kendisini derinden etkilediği belirtilmektedir (https://www.sciencehistory.org/education/scientific-biographies/alfred-nobel/). İronik bir şekilde, bu patlayıcı icatların milyonlarca insanın ölümüyle doğrudan ya da dolaylı bağlantısı olabileceği düşünüldüğünde, bir silah teknolojisinin mucidi, barış ödüllerinin fonunu oluşturuyor.

Nobel ödülleri, Fizik, Kimya, Fizyoloji ya da Tıp, Edebiyat ve Barış alanında verilmektedir. Bu yılın Kimya Ödülü, “metal-organik çerçeveler” (MOF’ler) alanındaki çığır açan çalışmaları nedeniyle üç kişiye verildi: Omar M. Yaghi, Susumu Kitagawa ve Richard Robson (https://www.washingtonpost.com/world/2025/10/08/nobel-prize-palestinian-omar-yaghi-chemistry/). Yaghi, Filistinli mülteci bir ailenin çocuğu. İsrail’in Filistin’de son yıllarda yaptığı yıkım dikkate alındığında bu durum, “mülteci kökenli bir bilim insanının en prestijli ödüllerden birini kazanması” bağlamında güçlü bir sembol niteliği taşıyor.

Barış Ödülü’nü ise bu yıl “Venezuela halkının demokratik haklarını savunmak için yorulmak bilmez çabaları ve diktatörlükten demokrasiye adil ve barışçıl bir geçiş için verdiği mücadele” nedeniyle Venezuela muhalefet lideri María Corina Machado aldı.

Diğer taraftan, Donald Trump’ın Nobel Barış Ödülü adaylığı konusu ve Beyaz Saray web sayfasında kendisini “barış elçisi” olarak tanıtması büyük tartışma yarattı. Trump, altı ülkede savaşı durdurduğunu iddia ediyor, ancak ödül komitesinin objektif kriterleri temel aldığına dair açıklama geldi (https://www.theguardian.com/us-news/2025/oct/10/trump-nobel-peace-prize-reaction).  

Akademik dayanışma, göç, akademik sürgün ve forced migration temalarıyla çalışan bir dernek olarak, bu yılki Nobel sonuçları bize birkaç önemli mesaj veriyor. Mülteci geçmişli bilim insanları da en prestijli ödülleri alabiliyor. Bu durum göç ve akademik entegrasyonun olumlu örnekleri açısından çok değerli. Diğer taraftan demokrasinin, insan haklarının ve barışın ödüllendirilmesi yönünde küresel bir vurgunun halen geçerli olduğunu görmek de siyasi baskı ve otoriter rejimlerin çoğaldığı dünyamızda oldukça anlamlı.

Tıpta Yapay Zeka Dalgası: DEGAM 2025’ten Notlar ve Almanya’daki Yeni Uygulamalar

0

Bütün dünya gibi Almanya’da da yapay zeka teknolojileri sağlık hizmetlerinde hızla yaygınlaşıyor. 1–3 Ekim arasında yapılan DEGAM kongresinde (https://eventclass.it/degam2025/online-program/) görülen tablo, Almanya’da bir süredir hızlanan dönüşümü doğruluyor: Yapay zekâ (YZ) artık hasta iletişiminden faturalandırmaya, ultrason tanısından klinik dokümantasyona kadar bir dizi iş akışına yerleşiyor.

321 MED’in “Online-Rezeption” çözümü (https://321med.com/de), muayenehanelerin mevcut süreçlerini birebir dijitalleştirip otomasyona bağlıyor; içinde chatbot’lu mesajlaşma, telefon için YZ asistanı, randevu/hatırlatma, e-reçete ve yönlendirme, formlar-anamnez ve hasta portalları gibi modüller bulunuyor. Kurulum, klinik iş akışına göre özelleştiriliyor ve web-telefon entegrasyonu sağlanıyor.

Almanya’da muayene hekimleri, her hasta görüşmesinden sonra genel sağlık sigortasına faturalandırma yapıyor. Simba n³ – Dr. Clever, KV/EBM uyumlu faturalandırma için hekimin bilgisayarındaki veriyi analiz ederek hatalı kayıtlar, dokümantasyon boşlukları ve ek faturalama fırsatları için kişiye özel kontrol listesi üretiyor. Amaç, hem regress (kesinti) riskini azaltmak hem de gelir kaçaklarını görünür kılmak (https://www.nhochdrei.de/branchen-und-bereiche/gesundheitswesen/ambulante-abrechnung-dr-clever/).

YZ’nin tanısal görüntülemede yükselişi de sahaya inmiş durumda. Philips, kardiyak ekoda YZ destekli ölçüm ve akış özelliklerini ürün çizgisine entegre ettiğini duyurdu; hedef standartlaşma, hız ve kalite (https://www.philips.de/a-w/about/news/archive/standard/news/2024/202408-philips-integriert-ki-in-echokardiographie-technologie.html). Diğer taraftan, deepcOS platformu 60’tan fazla regülasyon-onaylı YZ uygulamasını tek kurulumla klinik PACS/RIS’e entegre etmeyi vaat ediyor (https://www.medica.de/de/media-news/erlebniswelten-magazin/digital-health/floy-ki-start-up-verbessert-auswertung-bildgebung).  

Heidi gibi “YZ tıbbi katip” çözümleri, muayeneyi ortam sesinden yakalayıp SOAP/epikriz mektubu formatlarında not üretiyor. Böylece idari yükün azaltılması ve hekim-hasta zamanını artırılması hedefleniyor (https://www.heidihealth.com/de-de).

Doğru seçilmiş ve düzgün entegre edilmiş çözümler; randevu-iletişim, gelir güvenliği, tanı kalitesi ve hekim tükenmişliği eksenlerinde somut kazanımlar vadederken, veri koruma ve klinik sorumluluk ilkelerinden taviz vermemek zorunlu.

Almanya’da Uluslararası Doktorların Uzun Yolu: İhtiyaç Büyük, Engeller de Öyle

0

Almanya’nın hızla büyüyen hekim açığı, yurt dışından gelen doktorları sağlık sisteminin vazgeçilmez bir parçası hâline getiriyor. Bundesärztekammer’in 2024 istatistiklerine göre ülkede yabancı uyruklu hekim sayısı yıllardır artışta; yalnızca 2024’te 5.383 hekim ilk kez kayda girdi ve toplam hekim sayısındaki genç kuşakların büyüklüğü doğrudan dış göçe dayanıyor. Kurum, bu göç olmadan hekim sayısının her yıl yaklaşık 2.000 kişi azalacağını vurguluyor (https://www.bundesaerztekammer.de/baek/ueber-uns/aerztestatistik/2024). Ayrıca ayrıntılı 2024 hekim istatistikleri, yabancı hekimlerin toplam içindeki payının yaklaşık %15 düzeyine ulaştığını gösteriyor (https://www.coliquio.de/content/aerztliches-leben/zahlen-fakten-zu-deutschlands-aerztinnen-und-aerzten-51692).

Buna karşın, denkliğin (Approbation) alınması ve mesleğe fiilen başlayabilmek çoğu uluslararası hekim için yıllara yayılan bir bürokrasi sınavına dönüşüyor. Eyaletler arasında parçalı yürüyen başvuru süreçleri, Fachsprachprüfung (C1 tıbbi dil sınavı) ve Kenntnisprüfung (yeterlik/uyum sınavı) için sınırlı kontenjanlar, randevu ve değerlendirme bekleme sürelerini uzatıyor. Son yıllarda özellikle Ukrayna’dan gelen hekimlerin başvurularında 15 ay–3 yıla varan bekleme süreleri kamuoyunda sert eleştirilere konu oldu (https://www.welt.de/politik/deutschland/article252822286/Bilanz-verheerend-Deutsche-Buerokratie-bremst-gefluechtete-ukrainische-Aerzte-aus.html).

DER SPIEGEL’in yakın tarihli haberinde, Türkiye’den gelen hekimlerin Almanya’da uzun bekleme süreleri, sınav tekrarı, belge doğrulama güçlükleri ve eyaletler arası farklı uygulamalar nedeniyle nasıl “mesleksizleştirildiği” ayrıntılı örneklerle aktarılıyor. Haberde, hekim açığına rağmen bürokratik tıkanmaların hem göçmen hekimlere hem de hasta bakımına bedel ödettiği vurgulanıyor (https://www.spiegel.de/panorama/tuerkische-aerzte-in-deutschland-warum-sie-hier-keine-zulassung-erhalten-a-0719e52d-2a9a-4604-a568-451a393abca4?sara_ref=re-xx-cp-sh).

Bu bulgular, sağlık sisteminin sahadaki deneyimleriyle de örtüşüyor: Küçük şehirler ve taşra hastaneleri kadro doldurmakta zorlanırken, denklik bekleyen hekimler geçici işlerde ya da klinik-dışı pozisyonlarda zaman kaybediyor. Almanya Tabipler Birliği ve hekim istihdam platformları da yabancı hekimlerin sağlık sistemini ayakta tuttuğunu, ancak evrak ve sınav süreçlerinin “dar boğaz” olduğunu teyit ediyor (https://aerztestellen.aerzteblatt.de/de/redaktion/deutschland-arbeiten-woher-kommen-auslaendische-aerzte).

Bu konuda Augsburg Üniversitesi’nden Zekeriya Aktürk ve çalışma arkadaşlarının 2024 tarihli araştırması, Türkiye’den ayrılan sağlık profesyonellerinin göç öncesi ve sonrası mesleki/ekonomik durumlarını karşılaştırıyor. Bulgular, itici faktörler (mesleki belirsizlik, güvenlik ve liyakat kaygıları) ile çekici faktörlerin (istikrarlı çalışma, ilerleme ve eğitim olanakları) birlikte etkili olduğunu gösteriyor. Almanya’da Türk göçmen hekim sayısının 2012’den sonra belirgin şekilde arttığına ilişkin seriler de aynı makale ve ilgili veri setlerinde yer alıyor (https://ijmshr.com/uploads/pdf/archivepdf/2024/IJMSHR_398.pdf).

Ortada iki gerçek var: Almanya, yabancı hekimler olmadan sahadaki hizmet düzeyini korumakta zorlanıyor; özellikle kırsal bölgelerde ve küçük hastanelerde dış kaynağa bağımlılık güçlü. Denklik ve dil-sınav süreçleri öngörülebilirlikten uzak, eyaletler arası tutarsız ve yavaş; bu da nitelikli hekimlerin sistem dışında uzun süre beklemesine yol açıyor.

Veriler açık: Almanya’nın hekim açığını uluslararası doktorlar kapatıyor; ancak parçalı ve ağır ilerleyen denklik mekanizması hem hekimlerin kariyerlerini hem de sistemin kapasitesini zedeliyor. Spiegel’in sahadan aktardıkları ile akademik literatürün gösterdikleri aynı noktada birleşiyor: Almanya’da doktorlar için hızlı, standart ve adil bir tanıma sürecinin bir an önce sağlanması gerekir.

Bu açıdan aşağıdaki önerilerin faydalı olacağını düşünüyoruz:

  1. Standart ve saydam bir “ulusal çekirdek prosedür”: Başvuru, belge doğrulama ve sınav takvimlerinin federal ölçekte asgari standartlarla uyumlandırılması; eyalet farklarının şeffaf biçimde ilan edilmesi.
  2. Kapasite artışı ve hızlandırma: Fachsprachprüfung ve Kenntnisprüfung için düzenli ve sık aralıklarla slot planlaması; dijital başvuru ve randevu altyapısının tek portala taşınması.
  3. Köprü programları (bridging): Denklik bekleyen hekimlere gözetimli klinik rotasyon ve modüler eğitim paketleriyle “bekleme sürecini klinik değer üretir” hâle getirmek.
  4. İstismar ve kayıt dışına karşı güvence: Bekleme süresindeki hekimler için asgari ücret/mentorluk standartları ve kurumsal sorumluluk ilkeleri.
  5. Dilde amaç odaklı olma: C1 tıbbi dil standardını korurken, klinik iletişim yeterliğini ölçen pratik odaklı sınav içerikleri ve hedefli dil kursları.

“Subliminal Learning” Yapay zekâ modelleri birbirlerine görünmez kanallardan davranış bulaştırabiliyor

0

Yeni bir araştırma, büyük dil modellerinin (LLM) yalnızca ürettikleri “masum” veriler üzerinden bile birbirlerine davranışsal özellikler (ör. zararlı eğilimler, belirli tercih ve önyargılar) aktarabildiğini gösterdi. Araştırmacılar bu olguyu “subliminal learning” (bilinçaltı öğrenme) olarak adlandırıyor. Bulgular, modelden modele öğretim (distillation) ve “veriyi filtreleyin, risk kalmaz” yaklaşımının tek başına yeterli güvenlik sağlamadığını ortaya koyuyor (https://arxiv.org/pdf/2507.14805).
Çalışmanın ana düzeneklerinde bir “öğretmen” model, belirli bir özellik ya da eğilimle (ör. “baykuşları seviyor” gibi masum bir tercih ya da misalignment/zararlı eğilim) yönlendiriliyor. Bu model sadece sayı dizileri gibi içerik bakımından tamamen alakasız görünen veriler üretiyor. Aynı temel aileden türetilmiş bir “öğrenci” model, bu sayılarla eğitildiğinde öğretmenin özelliğini devralıyor. Üstelik veri, söz konusu özelliğe dair açık ipuçları agresif biçimde filtrelenmiş olsa bile aktarım devam ediyor. Bulgular yalnızca sayı dizilerinde değil, kod çıktıları ve “düşünce zinciri” (chain-of-thought) metinlerinde de tekrarlandı (https://alignment.anthropic.com/2025/subliminal-learning/).
Pek çok kurum, daha güvenli olduğu varsayılan model çıktılarıyla (synthetic data) yeni modelleri eğitiyor ya da damıtıyor. Bu çalışma, içerik filtresiyle küfür, şiddet vb. kaldırılmış olsa dahi, istatistiksel desenler üzerinden davranışın bulaşabildiğini gösteriyor (https://www.tomsguide.com/ai/ai-models-can-secretly-influence-each-other-new-study-reveals-hidden-behavior-transfer).
Diğer taraftan, sektörde yaygın olan “öğretmen-öğrenci” damıtma paradigması, istenmeyen özelliklerin de fark edilmeden nesiller boyu aktarılmasına yol açabilir (https://www.graphcore.ai/posts/july-papers-subliminal-learning-mixture-of-recursions-and-dataset-curation).
Basit bir dille söyleyecek olursak, insan gözüne anlamsız görünen çıktılarda bile, modelin eğilimlerini taşıyan izler kalabiliyor. Güvenlik araştırmacıları, bunun veri kökeni (provenance) takibi ve damıtma zincirlerinin daha sıkı denetlenmesi gerektiğini vurguluyor.
“Subliminal learning”, LLM’lerin birbirlerinden öğrendiği gerçeğine yeni ve uyarıcı bir boyut ekliyor: İçerik alakasız görünse bile davranış taşınabiliyor. Sentetik veri çağında bu, AI güvenliğini “sadece içeriği filtrele” yaklaşımının ötesine taşımayı zorunlu kılıyor. Araştırmanın birincil metni ve yazarların teknik notları, konunun kapsamını ve risklerini ayrıntılı biçimde belgeliyor.

Almanya’da Uluslararası Öğrenciler Artıyor: Hindistan Zirvede, Türkiye Artışta

0

Almanya, uluslararası öğrenciler için dünyanın en çekici ülkelerinden biri olmaya devam ediyor. 2023/24 kış döneminde Almanya’daki uluslararası öğrenci sayısı 379.900 olarak kayda geçti. Bu rakam, bir önceki yıla göre %3’lük bir artışa işaret ediyor ve Almanya’yı öğrenciler açısından gerçek bir cazibe merkezi haline getiriyor (https://www.daad.de/de/der-daad/kommunikation-publikationen/presse/pressemitteilungen/2024/deutschland-ist-die-weltweite-nummer-2-fuer-internationale-wissenschaftlerinnen-und-wissenschaftler/).

Almanya’daki uluslararası öğrencilerin büyük kısmı Asya kıtasından geliyor. Hindistan, yaklaşık 49.000 öğrenciyle en büyük grup olurken; onu Çin yaklaşık 38.700 öğrenci ile takip ediyor (https://www.studying-in-germany.org/germany-international-student-statistics/).

Bu yükseliş, özellikle Hindistan açısından son yıllarda çarpıcı bir hız kazanmış durumda—tarihsel veriler Hindistan’dan öğrenci sayısının 2020/21 döneminde 28.900 iken 2023/24 döneminde neredeyse iki katına çıktığını gösteriyor

Türkiye, 18.100 öğrenci ile Almanya’daki üçüncü büyük uluslararası öğrenci grubunu oluşturuyor. Bu, önceki yıla göre %22,7’lik bir artış anlamına geliyor.

Avusturya, İran, Suriye ve Rusya da önemli kaynak ülkeler arasında yer alıyor. Avusturya’dan gelen öğrencilerin sayısı yaklaşık 15.400, İran’dan gelenler ise 15.200 civarında. Suriye’den gelen öğrenci sayısı yaklaşık 13.400, Rusya’dan gelenler ise 10.600 seviyesinde

Almanya’nın yükselen bir uluslararası öğrenci merkezi olmasında birden fazla faktör rol oynuyor: ücretsiz veya düşük maliyetli üniversite eğitimi, mezuniyet sonrası çalışma hakları ve istikrarlı bir eğitim sistemi. Bu dinamiklere ek olarak, akademik dayanışmayı artırıcı adımlar kritik önem taşıyor.

Almanya, uluslararası öğrenciler için cazibesini artırırken, bu kitle yalnızca akademik bir başarı değil; aynı zamanda kültürel zenginlik ve geleceğe yönelik potansiyel taşıyor. Akademik dayanışmanın bu çeşitliliği desteklemesi, hem küresel bilim hem de toplumlararası anlayış adına büyük önem arz ediyor.

ABD’nin Kısıtlamaları Uluslararası Öğrencileri Avrupa’ya Yönlendiriyor

0

ABD, uzun yıllardır uluslararası öğrenciler için en cazip eğitim merkeziydi. Ancak son dönemde Trump yönetiminin uygulamaya koyduğu vize kısıtlamaları bu tabloyu hızla değiştirmeye başladı. Öğrenci vizelerinin artık program süresi boyunca değil, en fazla dört yıl için verileceği ve değişim programları ile basın mensuplarına verilen vizelere de süre sınırı getirileceği açıklandı. Bunun yanında yeni getirilen “vize bütünlüğü ücreti” ile birlikte başvuru maliyetleri 442 dolara kadar yükseldi. Bu düzenlemeler, yalnızca öğrencilerin değil, üniversitelerin de geleceğini belirsizliğe sürükledi. Harvard gibi önde gelen kurumların uluslararası öğrenci kabulünü askıya almakla suçlanması ve binlerce başvurunun riske girmesi ABD’deki akademik ortamı sarsıyor (https://www.theguardian.com/us-news/2025/aug/29/trump-immigration-visa-restrictions).

Bu sıkılaştırmalar, Amerika’nın eğitim sektöründe ciddi kayıplara yol açarken Avrupa’ya yönelen öğrenci akışını hızlandırdı. Özellikle Almanya, Hindistan’dan gelen öğrencilerde yaklaşık yüzde 20’lik bir artışla öne çıkıyor ve bugün 60 binden fazla Hintli öğrenciye ev sahipliği yapıyor. Siyasi istikrar, uygun maliyetler ve mezuniyet sonrası çalışma imkanları Almanya’yı giderek daha cazip hale getiriyor. Fransa’da ESCP ve HEC Paris gibi iş okullarına başvurular artarken, Almanya ve diğer Avrupa ülkeleri de Amerikan öğrencilerinden dikkat çekici bir ilgi görüyor (https://timesofindia.indiatimes.com/education/study-abroad/germany-welcomes-more-from-india-while-student-arrivals-to-the-us-plunge-the-new-geography-of-indian-ambition/articleshow/123472306.cms).

Avrupa Birliği ise bu eğilimi fırsata çevirmeyi planlıyor. Brüksel’de parlamenterler, ABD’deki politikaların mağdur ettiği uluslararası öğrenciler için Erasmus+ ve Horizon Europe gibi programların daha da genişletilmesi çağrısında bulundu. Böylece Avrupa, uzun vadede uluslararası akademik liderlik için daha güçlü bir alternatif haline gelebilir (https://euobserver.com/eu-and-the-world/ar771dc3dc).

ABD’nin geleneksel cazibesini yitirmesi, yalnızca öğrencilerin bireysel planlarını değil, aynı zamanda küresel akademik dengeleri de yeniden şekillendiriyor. Gelişmeler, Avrupa’nın uluslararası öğrenci hareketliliğinde merkezî bir rol üstlenebileceğinin sinyalini veriyor.

Gazze Günümüzün Leningrad’ı

0

Gazze’de süregelen abluka ve saldırılar, modern tarihin en büyük insani felaketlerinden biri haline geldi. 2,3 milyon insanın gıda, ilaç, yakıt ve eğitim kaynaklarından mahrum bırakılması, uluslararası hukuk ve insanlık vicdanı açısından ciddi ihlaller olarak kayıtlara geçiyor.

Tarihsel benzetmeler de bu tabloyu daha çarpıcı hale getiriyor. II. Dünya Savaşı’nda Leningrad kuşatması sırasında yüz binlerce sivil açlık, soğuk ve bombardıman sonucu hayatını kaybetmişti. O trajedinin mağdurları arasında Yahudiler de vardı. Bugün ise tarihsel olarak benzer bir zulmü yaşamış bir halkın, başka bir etnik ve dini gruba benzer bir kuşatmayı uygulaması ya da buna sessiz kalması, şaşkınlık ve derin bir üzüntüyle karşılanıyor.

Birleşmiş Milletler ve insani yardım kuruluşları defalarca uyarıda bulundu: Gazze’de açlık, sistematik bir silaha dönüştü. Bu durum, uluslararası hukukun en temel ilkeleriyle çelişiyor.

Gazze’deki abluka sadece temel yaşam hakkını değil, eğitim hakkını da doğrudan hedef alıyor. Üniversiteler bombalanıyor, kütüphaneler yok oluyor, öğrenciler eğitimlerini yarıda bırakmak zorunda kalıyor. Binlerce üniversite öğrencisi ve akademisyen, ya doğrudan hayatını kaybetti ya da sürgün yollarına düşmek zorunda kaldı. Bu durum, bölgenin akademik geleceğini tehdit ediyor.

Dünya akademik topluluğu için bu bir sınav niteliğinde. Bu zulmün sona ermesi için ses vermeli, dayanışma ağları kurulmalı, Gazze’den sürülen öğrenciler ve akademisyenler için burs ve araştırma imkanları yaratılmalı, uluslararası akademik kuruluşlar (ör. Scholars at Risk, Scholar Rescue Fund) daha görünür destek kampanyaları başlatmalı, üniversiteler, “sessiz kalmama” ilkesini gözeterek insani krizlerde tarafsız kalmak yerine mağdurların yanında durmalı.

II. Dünya Savaşı’ndan sonra “Bir daha asla” ifadesi insanlığın ortak sözü haline gelmişti. Ancak Gazze’de yaşananlar, bu sözün unutulduğunu gösteriyor. Leningrad kuşatmasının acısını en derinden hisseden Yahudi halkının, bugün Gazze’deki zulme karşı sessiz kalması, tarihin acı bir ironisi olarak karşımıza çıkıyor.

https://www.theguardian.com/world/live/2025/aug/22/famine-benjamin-netanyahu-palestine-gaza-israel-war-latest-updates

https://www.ft.com/content/90aaed53-027b-4eed-be93-89632f0d2ea5

https://www.reuters.com/world/europe/weaponisation-food-gaza-constitutes-war-crime-un-rights-office-says-2025-06-24

Kennedy’nin Aşı Araştırmasını Geri Çekme Talebi Çerçevesinde Aşı Karşıtlığı

0

ABD Sağlık Bakanı Robert F. Kennedy Jr., Temmuz 2025’te Annals of Internal Medicine dergisinde yayımlanan bir araştırmanın geri çekilmesini talep eden görüş yazısıyla gündeme oturdu. Araştırma, aşı içindeki alüminyumun çocuklarda otoimmün, alerjik ve nörogelişimsel hastalıklarla ilişkisi olmadığını kanıtlayan, 1,2 milyon çocukluk veri analizine dayanan bir çalışmaydı. Bu araştırma Kennedy tarafından “propaganda oyunu” olarak adlandırıldı (https://www.theguardian.com/us-news/2025/aug/14/robert-kennedy-jr-vaccine-study-retraction).

Derginin editörü Dr. Christine Laine, geri çekme çağrısını reddetti ve çalışmada herhangi bir bilimsel usulsüzlük olmadığını vurguladı (https://www.thedailybeast.com/rfk-jr-slapped-down-by-medical-journal-over-vaccine-study-retraction-request/). Araştırmanın baş yazarı Anders Peter Hviid, eleştirilerin çoğunun metodolojiye dayalı makul tartışmalar olduğunu belirtti. Kontrol grubunun olmayışı gibi eleştiriler ise Danimarka’da aşılama oranlarının yüksek olması nedeniyle veri eksikliğine değil yasa ve etik kurallara bağlı olduğunu açıkladı (https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/medical-journal-rejects-kennedys-call-for-retraction-vaccine-study-2025-08-11/).

Aşı karşıtlarının (ve genel olarak bilime karşı komplo anlatılarını sürdüren grupların) neden bu kadar güçlü bilimsel kanıtlara rağmen iddialarına devam ettiklerini anlamak için olayın boyutlarını listeledik:

1. Güvensizlik ve “Büyük Endüstri” Algısı

  • Aşı karşıtları, ilaç endüstrisinin (Big Pharma) milyarlarca dolarlık büyüklüğünü öne sürerek, “kar odaklı sistem”in sağlık yerine çıkarı ön plana koyduğunu iddia ediyorlar.
  • 2023 yılında küresel aşı pazarının büyüklüğü yaklaşık 70 milyar USD’yi aştı; COVID-19 sonrası devasa bir pazar oluştu. Bu rakam, şeffaflık eksikliği olduğunda kolayca komplo teorilerine malzeme sağlıyor.

2. Kültürel ve Politik Kimlik

  • Aşı karşıtlığı çoğu zaman sadece bilimsel bir tutum değil, bir kimlik ve ideolojik duruş haline geliyor. Otoriteye karşı duruş, bireysel özgürlüğü koruma iddiası ve devlet kurumlarına güvensizlik bu kimliği besliyor.
  • Bu nedenle, bilimsel verilerle ikna edilmek yerine, bilimsel kanıtlar otoritenin “manipülasyonu” olarak algılanabiliyor.

3. Bilişsel Yanlılıklar ve Duygusal Güç

  • İnsanlar, tek bir olumsuz anekdotu (örneğin “çocuğum aşı olduktan sonra otizm belirtileri başladı” gibi) binlerce güvenlik verisinin önüne koyabiliyor. Bu, psikolojide availability bias (mevcudiyet yanlılığı) olarak bilinir.
  • Ayrıca korku, endişe ve “çocuğuma zarar gelebilir” duygusu, soyut istatistiksel verilerden çok daha güçlü etki yapar.

4. Bilgi Kirliliği ve Sosyal Medya

  • Sosyal medyada yankı odaları (echo chambers) sayesinde, yanlış bilgi sürekli tekrar edilerek “kanıt” gibi algılanıyor.
  • RFK Jr. gibi politik figürler, bu yankı odalarını siyasi sermaye olarak kullanıyor.

5. Tarihsel Faktörler

  • 1970’lerde ilaç firmalarının skandalları (ör. talidomid olayı) ilaç endüstrisine yönelik kalıcı bir güvensizlik oluşturdu.
  • Aşıların çoğu devlet zorunluluğu ile yapıldığı için, “zorunluluk” kavramı otoriteye karşı reaksiyonu tetikliyor.

Sonuç olarak, aşı karşıtlığının sürmesinin nedeni sadece bilimsel kanıt eksikliği değil. Ekonomik büyüklük, tarihsel güvensizlik, ideolojik kimlik, duygusal yanlılıklar ve sosyal medya etkisini de göz önünde bulundurmak gerekiyor. Büyük aşı endüstrisinin şeffaf olmaması da bu zemini güçlendiriyor. RFK Jr.’ın alüminyum içeren aşılarla ilgili bilimsel çalışmayı hedef alan sert eleştirisi, güvenilir bilim çevrelerince temel mantıksızlıkları nedeniyle geçersizlikle karşılanmakla birlikte, bu tür girişimler aşıya duyulan güvenin sarsılmasına yol açıyor.